Αποκλειστικές ευθύνες

Η ομιλία του Γενικού Γραμματέα του ΑΚΕΛ κ. Άντρου Κυπριανού στο πανηγύρι της ΠΟΓΟ σηματοδοτεί μια στροφή στην επικοινωνιακή αντεπίθεση του κυβερνώντος κόμματος. Μέχρι σήμερα οι κυβερνώντες επέμεναν στο ευκολοχώνευτο μήνυμα «Φταίνε όλοι», ενώ παρασκηνιακά καλλιεργούσαν και τις εξαιρετικά ρυπαρές φημολογίες περί των ευθυνών των νεκρών. Τώρα κατηγορούνται οι υπόλοιποι ότι αποδίδουν «αποκλειστικές ευθύνες» στον Πρόεδρο Χριστόφια για το Μαρί και «αθωώνουν» άλλους πιθανούς υπεύθυνους των γεγονότων. Αυτό είναι καινούργιο. Ποιοί άραγε «άλλοι» - πέραν των νεκρών – είναι υπεύθυνοι για τα γεγονότα και γιατί οι υπόλοιποι – πλην κυβέρνησης – θέλουν να τους «προστατέψουν»;

Για να μην τρελαθούμε κιόλας, ας το ξεκαθαρίσουμε μια και καλή. Ποινικές ευθύνες έχουν προφανώς πάρα πολλοί για τους λόγους που ήδη η αστυνομία διεξάγει σχετική έρευνα.

Δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα αν οι ποινικές ευθύνες αγγίζουν και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ίσως. Ίσως γιατί οι πολιτικές του αποφάσεις, άφησαν σε εκκρεμότητα το θέμα για δύο και πλέον χρόνια. Αυτή η εκκρεμότητα οδήγησε κάποιους από τους πολιτικούς του υφιστάμενους (για τους οποίους έχει έμμεση ευθύνη) να κρατούν τα εμπορευματοκιβώτια σε κατάσταση πρόχειρης «αποθήκευσης» στο Μαρί. Αυτή η διαχείριση – στο σύνολο της – οδήγησε στην αλλοίωση των πυρομαχικών που είναι το αίτιο της έκρηξης. Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει ένα τεράστιο μερίδιο ευθύνης (κυρίως ποινικής) για όσους με την αμέλεια τους, τις λάθος αποφάσεις και εκτιμήσεις τους, με την ολιγωρία και την αναβλητικότητα τους (όλα παθογένειες αυτού που ο Πρόεδρος αποκάλεσε «το σύστημα») δεν απέτρεψαν την έκρηξη και τον θάνατο 13 ανθρώπων. Επαναλαμβάνω λοιπόν ότι δεν αντιλαμβάνομαι πού βλέπουν να κατηγορείται ο Πρόεδρος «αποκλειστικά». Πολλοί «άλλοι» κατηγορούνται (ή μάλλον πρόκειται ίσως να κατηγορηθούν) για το έγκλημα και μάλλον όχι ο Πρόεδρος.

Άρα για ποιές «αποκλειστικά ευθύνες» μιλά ο κ. Κυπριανού; Προφανώς αναφέρεται σε ότι αφορά τις πολιτικές ευθύνες. Βεβαίως, σ’ αυτό έχει δίκαιο. Πολιτικές ευθύνες έχει πλέον αποκλειστικά ο Πρόεδρος. Γιατί; Μα το είπε ο ίδιος. Οι δύο εμπλεκόμενοι υπουργοί – με τον ένα ή τον άλλο τρόπο – αποδέχθηκαν με την παραίτηση τους τις πολιτικές τους ευθύνες. Ο ίδιος ο Πρόεδρος, τί έκανε επί τούτου; Σχεδόν τίποτε. Με το ζόρι, μέσα από σφιχτά δόντια και χείλη, σχεδόν ψελλίζοντας, ακούσαμε να λέει για «αυτονόητες ευθύνες» και «έμμεσες γενικές ευθύνες». Δηλαδή φληναφήματα.

Οι περισσότεροι εκλαμβάνουν αυτή τη συμπεριφορά ως έλλειψη συνείδησης και αυτογνωσίας των ευθυνών και του μεγέθους των λαθών. Αυτή είναι – δυστυχώς – μια προεδρική αποκλειστικότητα, για την οποία – ειλικρινά – λυπάμαι πάρα πολύ.

Φταίει (τελικά) ο Ιωαννίδης

Ακούσαμε με προσοχή την πολυαναμενόμενη κατάθεση του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Δημήτρη Χριστόφια.

Απογοήτευσε και πάλι. Δεν ανέλαβε καμμία πολιτική ευθύνη επιρρίπτοντας τις ευθύνες στους στρατιωτικούς και στους υφιστάμενους του. Υποβάθμισε το θέμα σε πρόβλημα φύλαξης και ασφάλειας όπως έκαναν τα διάφορα παπαγαλάκια τις τελευταίες μέρες. Ευτυχώς που απέφυγε να ολοκληρώσει το συλλογισμό του (όπως κάνουν καθημερινά τα παπαγαλάκια). Ευτυχώς που απέφυγε – για ευνόητους λόγους – να πει ότι αφού ήταν θέμα «φύλαξης και ασφάλειας» φταίνε αυτοί που ανέλαβαν αυτό το έργο, δηλαδή οι νεκροί διοικητές του Ναυτικού. Διότι εκεί οδηγεί απευθείας η επιχειρηματολογία του Προέδρου. Κρίμα και πάλι κρίμα.

Φταίνε λοιπόν άλλοι – το σύστημα γενικώς και αορίστως και ο… Ιωαννίδης – αλλά ποτέ ο ίδιος. Αυτός – λέει – δεν γνώριζε.

Τί να κάνουμε όμως έναν Πρόεδρο που «δεν γνωρίζει»; Τι να κάνουμε έναν Πρόεδρο που εγκαλεί το σύστημα σαν ο ίδιος να ήταν μετανάστης και ήρθε χθες στην Κύπρο με λαθρεμπορικό απ’ την Συρία; Μήπως ο ίδιος δεν ήταν αρχηγός του μεγαλύτερου κόμματος – ενίοτε και κυβερνώντος – τα τελευταία 20 χρόνια; Μήπως δεν ήταν Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων για επτά χρόνια; Μήπως δεν κυβερνά ως απόλυτος άρχοντας τα τελευταία 3½ χρόνια;

Φταίει λοιπόν το σύστημα. Σ’ αυτό εντάσσει όλους τους «υποτακτικούς» του. Όλοι όσοι ήταν γύρω του, όσοι αυτός διόρισε, οι υπουργοί του, οι σύμβουλοί του, οι σπιούνοι και οι κοκκινοφρουροί του, όλοι αυτοί, ίσως φταίνε. Ο ίδιος όχι. Τί να πω; Όταν κάποιος μίλησε για ανανδρία, πριν λίγες μέρες είπα ότι υπερβάλλει. Τώρα λέω ότι είχε απόλυτο δίκαιο.

Η πρόφαση της άγνοιας δεν αθωώνει τον Πρόεδρο από τις πολιτικές του ευθύνες. Άλλωστε τα όσα αποδέχεται ότι γνώριζε είναι αρκετά.

Τώρα μας λέει ότι όταν τον ενημέρωσαν για την επικινδυνότητα  του φορτίου έδωσε οδηγίες – προφορικά – να εξεταστεί το ενδεχόμενο της καταστροφής τους (εάν βεβαίως το επέτρεπαν οι φίλοι του Ιρανοί και Σύριοι).

Τα πυρομαχικά όμως φαίνεται να είχαν ήδη αλλοιωθεί αφού τα δείγματα που δόθηκαν εκ των υστέρων στο Κρατικό Χημείο και βρίσκονταν σε κατάλληλο περιβάλλον – και όχι εντός των εμπορευματοκιβωτίων – βρέθηκαν και αυτά παραμορφωμένα.

Συνεπώς, αποτελεί καθοριστικό στοιχείο η διερεύνηση των λόγων που οδήγησαν στην κατακράτηση του φορτίου για δυο χρόνια στην Κύπρο σε καθεστώς προσωρινότητας. Ποιός διαμόρφωσε αυτή την κατάσταση με τις αποφάσεις του: Φυσικά, ο Πρόεδρος Χριστόφιας προσωπικά.

Σοβαρές πολιτικές (τουλάχιστον) ευθύνες βαραίνουν εκείνον που αποφάσισε να κρατήσει τα εμπορευματοκιβώτια στην Κύπρο και να μην τα καταστρέψει αμέσως, για να παίζει διπλωματικά παιγνίδια με τη Συρία, το Ιράν, τον ΟΗΕ και τους Αμερικανούς.

Εκφράζω επίσης τη λύπη μου για την προσβλητική στάση του Προέδρου της Δημοκρατίας έναντι των συγγενών των θυμάτων. Καταδικάζω την προσπάθεια σύλληψης του Νικόλα Ιωαννίδη από μέλος της Προεδρικής Φρουράς. Τέτοιες συμπεριφορές θυμίζουν άλλες εποχές και άλλα καθεστώτα.

Αλλά είπαμε για όλα φταίει ο Ιωαννίδης.

Ιδού οι ευθύνες

Οι πρώτες ακροάσεις ενώπιον της μονομελούς διερευνητικής επιτροπής αποδεικνύουν τις βαριές πολιτικές ευθύνες σε ανώτατο επίπεδο (δηλαδή τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας). 

Οι καταθέσεις όλων των μέχρι τώρα «μαρτύρων» συγκλίνουν προς το λόφο του Προεδρικού και δείχνουν κατευθείαν τον ανώτατο άρχοντα. Χωρίς απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, χωρίς διαβούλευση με τους πολιτικούς αρχηγούς, χωρίς να λάβει υπόψη του τις απόψεις των στρατιωτικών (ή τεχνοκρατών), ο πρόεδρος έπαιρνε αποφάσεις και εφάρμοζε το «αποφασίζαμεν και διατάζομεν». Τώρα κρύβεται πίσω από τις ευθύνες των στρατιωτικών (που βεβαίως υπάρχουν) και αναζητά αθωωτικά προσχήματα. Η πρόταξη της ευθύνης για την ορθή φύλαξη – όσο και αν είναι βάσιμη - δεν μπορεί να διαγράψει τις δικές του πολιτικές ευθύνες.

Διότι είναι γνωστό μεν σε όλους ότι η Κύπρος ήταν υποχρεωμένη να κατάσχει το φορτίο των πυρομαχικών. Αλλά, από την ημέρα της κατάσχεσης μέχρι την έκρηξη πέρασαν είκοσι ολόκληροι μήνες, χρόνος ο οποίος – συνεργόντων και άλλων παραγόντων – συνέτεινε καθοριστικά στη δημιουργία συνθηκών έκρηξης των πυρομαχικών. 

Αποδεικνύεται ότι η καθυστέρηση στο χειρισμό των φορτίων των πυρομαχικών ήταν απόλυτη ευθύνη του ίδιου του Προέδρου της Δημοκρατίας. 

Η καταστροφή του φορτίου αμέσως μετά την κατάσχεση του, ήταν η ενδεδειγμένη λύση, την οποία όμως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απέφυγε να εφαρμόσει για να μην κακοφανίσει ημετέρους και υμετέρους (φίλους και εχθρούς). Οι διπλωματικοί χειρισμοί του Προέδρου της Δημοκρατίας, ευθύνονται απόλυτα για την καθυστέρηση στο χειρισμό του φορτίου των πυρομαχικών. 

Κατά την άποψη μου αυτός ο χρόνος και η έλλειψη αποφάσεων για την τύχη των πυρομαχικών ήταν ο κύριος λόγος που οδήγησε στην αλλοίωση της πυρίτιδας και στην μετατροπή της σε εκρηκτικό μίγμα. Εάν για παράδειγμα αποφάσιζε από την αρχή ότι θα κρατούσαμε το φορτίο για 3 χρόνια (ας πούμε) και αυτή ήταν η απόφαση βάση της οποίας οι στρατιωτικοί θα χειρίζονταν τη φύλαξη του φορτίου τότε ίσως τα πράγματα να ήταν αλλιώς. Αυτοί – κακώς – ανέμεναν το προεδρικό να πάρει αποφάσεις και πάνω στην αναμονή δεν έκαναν τίποτα (ως συνήθως). Ο άλλος αγνοούσε (ή υποτιμούσε) τους κινδύνους και καθυστερούσε εσκεμμένα απασχολούμενος με τα πολιτικά του παιγνίδια και το φορτίο έλιωνε κάτω από τον ήλιο. Γι’ αυτό αποτελεί καθοριστικό τεκμήριο η κατάσταση των πυρομαχικών το Φεβρουάριο του 2011.

Φαίνεται ότι από τότε εντοπίζεται η αποσταθεροποίηση της πυρίτιδας. Δηλαδή – με άλλα λόγια - αποδεικνύεται ότι το κακό είχε ήδη ξεκινήσει από την περίοδο της καθυστέρησης. Ακόμα κι αν άρχιζε η καταστροφή των πυρομαχικών το Φεβρουάριο του 2011, η εργασία αυτή έκρυβε κινδύνους (ίσως και θύματα). Εγώ λέω ότι ένα μεγάλο μέρος των ευθυνών – πολιτικών κυρίως αλλά και ποινικών – αρχίζει με την τοποθέτηση του φορτίου στο Μαρί τον Φεβρουάριο του 2009 και τελειώνει με την απόφαση της διαχείρησης του φορτίου το Φερβουάριο του 2011. Άρα η προσπάθεια ορισμένων να περιορίσουν το πεδίο των ευθυνών στην μετά το Φεβρουάριο περίοδο έχει στόχο να αθωώσει a priori τον Πρόεδρο Χριστόφια.

Ιδού οι ευθύνες σας κύριε Πρόεδρε.

Πότε επιτέλους;

Από πού να ξεκινήσει κανείς; Τί να πει; Τί δικαιούται να πει; Η κατάσταση δεν προσφέρεται για πολιτικό σχολιασμό. Πρόκειται για μια ακόμα τραγική υπενθύμιση του αυτονόητου: «δεν έχουμε κράτος». Αλλά γιατί δεν έχουμε κράτος; Γιατί είμαστε για τα «μπάζα»; Γιατί νιώθουμε προδομένοι;

Μήπως φταίνε οι πολιτικοί; Μήπως φταίνε και οι πολίτες; Μήπως φταίνε – και πάλι – οι Αμερικάνοι;

Αλλοίμονο. Ψάχνουμε και πάλι ποιος φταίει! Για την μεγαλύτερη τραγωδία της σύγχρονης Ιστορίας μας (το 1974), ψάχναμε για 35 χρόνια. Στο τέλος βγήκε ένα νερόβραστο πόρισμα για το Φάκελο της Κύπρου που δακτυλοδεικτούσε ως ενόχους τους ήδη νεκρούς χουντικούς αξιωματικούς. Για τη δεύτερη μεγάλη τραγωδία που κτύπησε τον τόπο μας, το 2005, ακόμα ψάχνουμε τους ενόχους. Κανένας δεν είναι στη φυλακή, κανένας δεν πλήρωσε. Κάτι άκουσα μάλιστα ότι είπαν πως μάλλον φταίνε οι νεκροί πιλότοι του αεροπλάνου της ΗΛΙΟΣ. Τώρα; Τώρα περιμένω μας πουν ποιοί (δεν) φταίνε. Ελπίζω και εύχομαι να μην ψάχνουν στους νεκρούς.

Μέχρι τώρα είμαστε όλοι ένοχοι, και έτσι κανένας ένοχος. Πότε θα γίνει επιτέλους μια ξεκάθαρη και αξιόπιστη διερεύνηση των ποινικών ευθυνών; Γιατί εδώ πρόκειται για δολοφονία. Δολοφονήθηκαν δώδεκα άνθρωποι και μαζί τους το μέλλον της πατρίδας μας. Μα δώδεκα άνθρωποι (έστω και νέοι, έστω και ήρωες), άντε και ο κυριότερος παραγωγικός σταθμός ενέργειας (που τελοσπάντων διορθώνεται) κρίνουν το μέλλον της χώρας μας;

Ναι, διότι οι απώλειες (ανθρώπων και υποδομών) όσο τραγικές κι αν είναι, δεν συγκρίνονται με την απώλεια της αξιοπιστίας και της αξιοπρέπειας ενός λαού. Αυτός ο λαός προδόθηκε από αυτούς που τον κυβερνούν. Προδόθηκε για όλους τους χειρισμούς τους μέχρι την ώρα που άρχισε να διαφαίνεται ο κίνδυνος. Προδόθηκε όταν υποτιμήθηκε ο κίνδυνος και όταν ως τις 6:00 το πρωί της Δευτέρας έκαναν τα λιγότερα για να αποτρέψουν το κακό. Προδόθηκε όταν καθώς περνούν οι μέρες, κανένας δεν αναλαμβάνει στα σοβαρά τις ευθύνες του. Αντίθετα επιρρίπτει ο ένας τις ευθύνες στον άλλο. Κάποιοι μάλιστα επιχειρούν και κομματική ή προσωπική εκμετάλλευση.

Έλεος πια. Πόση προδοσία μπορεί να αντέξει αυτός ο λαός; Πότε θα βγει στο δρόμο και αληθινά με τον όγκο της διαμαρτυρίας του και τη δύναμη της φωνής του (χωρίς πέτρες και μπουκάλια, αυτά είναι προβοκάτσια) να στείλει στο εδώλιο όλους τους υπεύθυνους αυτούς της τραγωδίας; Πότε επιτέλους;