Πέραν των σύννεφων καπνού

Την Παρασκευή 24 Φεβρουαρίου η Βουλή ψήφισε με οριακή πλειοψηφία μετά από πολλές αναβολές μία δέσμη τριών νομοσχεδίων για το κάπνισμα. Τα δυο ήταν νομοσχέδια από την Κυβέρνηση, που α) υιοθετούσαν με τεράστια καθυστέρηση την νέα Ευρωπαϊκή οδηγία και β) επέφεραν διορθώσεις προς το αυστηρότερο στον υφιστάμενο νόμο. Τα κόμματα έφεραν πολλές τροπολογίες, σχεδόν όλες υπέρ των διαφόρων συμφερόντων (π.χ. ξενοδοχεία, Φάνος Λεβέντης, επιχειρήσεις διασκέδασης κλπ). Εμείς καταθέσαμε τροπολογίες υπέρ των μη καπνιστών και υπέρ της υγείας (από εισηγήσεις επιτρόπου του παιδιού, αντικαρκινικού κλπ). Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κύπρος βρισκόταν ήδη σε παράβαση, είχε εξαντληθεί  ήδη κάθε περιθώριο ανοχής από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και τυχόν κι άλλη καθυστέρηση θα οδηγούσε σε άμεση καταδίκη και πρόστιμο.

Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στην ολομέλεια της Βουλής δεν μας ικανοποιεί.  Πολλοί με ρωτούν «γιατί τότε αποχή;». Καταρχήν να πούμε ότι αποχή ήταν για το ένα νομοσχέδιο. Στο άλλο (κυρίως εναρμονιστικό) ψηφίσαμε υπέρ. Στο τρίτο, πρόταση νόμου του ΔΗΣΥ, ψηφίσαμε κατά γιατί εισηγείται εξώδικα (πέρασε με ψήφους ΑΚΕΛ- ΔΗΣΥ).

Ίσως καταρχήν πρέπει να εξηγήσουμε πότε και γιατί ψηφίζει ΛΕΥΚΟ (αυτό είναι η αποχή στο Κυπριακό Κοινοβούλιο: Όταν δεν συμφωνεί πλήρως με ότι έχει μπροστά αλλά δεν μπορεί να το καταψηφίσει γιατί υπάρχουν πρόνοιες σε αυτό που θα ήθελε να ψηφίσει. Σε κάποια κοινοβούλια επιτρέπεται η τμηματική ψηφοφορία, στη Βουλή μας δεν υπάρχει.  Μπορεί κάποιος όμως αν θέλει να παρακολουθήσει όλη τη διαδικασία και να διαμορφώσει θέση. Για παράδειγμα ποιοι ψήφισαν την κατάργηση του διαχωριστικού μεταξύ χώρου καπνιστών και μη καπνιστών (το ΑΚΕΛ και το ΔΗΣΥ και άλλοι). Ποιοι ψήφισαν την χαλάρωση στα ξενοδοχεία (ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ και άλλοι). Ποιοι ευθύνονται που «μολύνθηκε» το νομοσχέδιο με φιλοκαπνιστικές τροπολογίες; Όλα τα άλλα κόμματα εκτός των Οικολόγων.

Εν κατακλείδι όλες οι τροπολογίες που ήταν υπέρ της υγείας προήλθαν από τους Οικολόγους (και κάποιες από το ΑΚΕΛ). Όσες τροπολογίες χαλάρωναν τον νόμο, καταψηφίστηκαν από το Κίνημα Οικολόγων (μόνο). Η αλήθεια είναι εκεί. Δεν μπορούσαμε όμως να καταψηφίσουμε ένα νόμο που πχ επιτέλους απαγορεύει το κάπνισμα σε αυλές σχολείων, πανεπιστημίων και νοσοκομείων. Δεν μπορούσαμε να καταψηφίσουμε ένα νόμο που αυξάνει τις ποινές, που εισάγει πρόνοιες για το ηλεκτρικό τσιγάρο και εισάγει τη νέα Ευρωπαϊκή οδηγία για καταπολέμηση του λαθρεμπορίου τσιγάρου κ.ο.κ.

Από την άλλη δεν μπορούσαμε με τη θετική μου ψήφο να νομιμοποιήσω την σημερινή κατάσταση της ανάμιξης καπνιστών και μη καπνιστών (λόγω έλλειψης μόνιμου διαχωριστικού), της χαλάρωσης για τα καζίνο και τα ξενοδοχεία και την εμμονή στην εξώδικη ρύθμιση. Ούτε με τη θετική μας ψήφο να νομιμοποιήσουμε το γεγονός ότι η πλειοψηφία απέρριψε τις τροπολογίες μας, όπως αύξηση ποινών για πώληση τσιγάρων σε ανήλικους, απαγόρευση του καπνίσματος σε αυλές φροντιστηρίων, στα γήπεδα, κοκ.

Άρα πέραν των εύκολων απλοποιήσεων (αχ τι καλά που θα ήταν να ήταν απλή υπόθεση η πολιτική!), η αλήθεια είναι μία: ΛΕΥΚΟ (αποχή) στο νόμο γιατί μεταλλάχθηκε από τα κόμματα, ΝΑΙ στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό και ΟΧΙ στα εξώδικα που μειώνουν τις ποινές.

Τα τσιγάρα και τα ποτά…

Είναι γνωστό ότι πάντα υποστηρίζω την ορθολογιστική φορολόγηση των καπνικών προϊόντων. Είμαι απ’ αυτούς που θεωρούν ότι το κάπνισμα αποτελεί τον υπ’ αριθμό ένα κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και κάθε σύγχρονη πολιτεία οφείλει να εφαρμόζει πολιτικές περιορισμού (με τάση μηδενισμού) του.

Όσο καιρό βρίσκομαι στο Κυπριακό Κοινοβούλιο υποστηρίζω πάντα νομοθετικά μέτρα που αφορούν τα καπνικά προϊόντα. Δυστυχώς, οι εκάστοτε κυβερνώντες, ενώ εισπράττουν φόρους από τα καπνικά προϊόντα, αποφεύγουν να κατευθύνουν τα έσοδα σε πολιτικές αντιμετώπισης των συνεπειών του καπνίσματος ή σε πολιτικές πρόληψης. Και αυτό πρέπει επιτέλους να σταματήσει.

Αφορμή για αυτή μου την παρέμβαση δίνει η πρόσφατη αποτυχημένη προσπάθεια της κυβέρνησης να εφαρμόσει επιπλέον φόρους κατανάλωσης στα τσιγάρα και τα ποτά.

Σοβαρά ερωτηματικά προκύπτουν από τους χειρισμούς της κυβέρνησης. Είναι όντως περίεργη η τακτική της κυβέρνησης που οδήγησε τελικά σε ένα ακόμα φιάσκο.

Ερωτώ:

1)   Γιατί η κυβέρνηση βιάστηκε να καταθέσει νομοσχέδιο πριν να το συζητήσει με τα κόμματα και χωρίς να καταλήξει ο διάλογος που υποτίθεται ξεκίνησε την περασμένη Τρίτη στο Προεδρικό;

2)   Γιατί δεν ακολουθήθηκε η σχετική πρόνοια του Κανονισμού 29 της Βουλής των Αντιπροσώπων για να αποφευχθούν νομικές περιπλοκές; Πόσο δύσκολο ήταν η κατάθεση του νομοσχεδίου να συνοδεύεται από μία στοιχειώδη αιτιολόγηση του επείγοντος του θέματος;

3)   Όταν το Μάρτιο η κυβέρνηση επιχείρησε να εισαγάγει αύξηση στο φόρο κατανάλωσης για τα στριφτά τσιγάρα (που μόνο το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών στήριξε στη Βουλή των Αντιπροσώπων), υπήρχε δέσμευση ότι 20 εκατ.ευρώ (από τα συνολικά 30 που θα εισέπραττε η κυβέρνηση) θα τα «επέστρεφε» στην αγορά με προγράμματα κοινωνικής συνοχής (με ιδιαίτερη έμφαση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που επηρεάστηκαν από την αύξηση του ηλεκτρικού ρεύματος). Τώρα η κυβέρνηση συνειδητώς αποφάσισε να μην επαναλάβει την δίκαιη και παραγωγική αυτή δέσμευση. Αντίθετα σε σχετική εισήγηση μου, υπήρξε αρνητική απάντηση από τους αρμόδιους του Υπ. Οικονομικών. Γιατί;

4)   Γιατί η κυβέρνηση φορολογεί τα τσιγάρα και όχι τα πούρα και τα πουράκια; Γιατί φορολογεί την μπύρα και τη ζιβανία; Μήπως έτσι εφαρμόζεται η πολιτική της «δίκαιης κοινωνίας»; Οφείλει να δώσει απαντήσεις.

Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών υποστηρίζει ότι η φορολογία των καπνικών προϊόντων είναι μία επιθυμητή πολιτική είσπραξης πόρων οι οποίοι όμως πρέπει να αξιοποιούνται κατάλληλα.

Ζητούμε από την αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών να εξετάσει τις επόμενες μέρες το σχετικό νομοσχέδιο και να υποχρεώσει την κυβέρνηση όπως τουλάχιστον τα 2/3 των αναμενόμενων εισπράξεων (18 εκατ. ευρώ) επιστρέψουν στην κοινωνία. Να χρησιμοποιηθούν πχ για την άμεση προκήρυξη της προσφοράς για ανέγερση των ογκολογικών κέντρων των γενικών νοσοκομείων Λευκωσίας και Λεμεσού, την εφαρμογή προγραμμάτων αποτοξίνωσης από το τσιγάρο και το αλκοόλ κ.ο.κ.

Πρέπει επίσης να ακολουθηθούν οι νομοθετικές πρόνοιες και η συνταγματική τάξη. Μπορεί να μπήκαμε στον μηχανισμό στήριξης και να είμαστε αναγκασμένοι – ελέω κυβέρνησης Χριστόφια και τραπεζιτικού κατεστημένου – να υποστούμε το μνημόνιο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα επιτρέψουμε την κατάλυση της συνταγματικής τάξης. Δεν πρόκειται για τυπολαγνεία και δογματισμό. Απαιτείται σεβασμός στο Σύνταγμα και τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας, διαφορετικά θα έχουμε το κατάντημα της Ελλάδας.

Μια έρευνα για το κάπνισμα

Έγινε λέει μια έρευνα από ένα Πανεπιστήμιο για τις επιπτώσεις στην οικονομική βιωσιμότητα των κέντρων αναψυχής λόγω της νομοθεσίας που ψήφισε η Βουλή των Αντιπροσώπων το 2010. Η «έρευνα» προβλήθηκε και από τηλεοπτική εκπομπή με ιδιαίτερες τυμπανοκρουσίες.

Ας δούμε λοιπόν τί έρευνα ήταν αυτή: Έγιναν λέει 235 τηλεφωνικές συνεντεύξεις με ιδιοκτήτες κέντρων αναψυχής. Άρα τα αποτελέσματα της έρευνας αφορούν την άποψη των ιδιοκτητών των κέντρων αναψυχής. Σύμφωνα λοιπόν με την έρευνα το 80% των ιδιοκτητών δήλωσαν ότι επηρεάστηκαν από την «απαγόρευση». Αυτό βέβαια δεν στηρίζεται σε στοιχεία, σε οικονομικούς παραμέτρους ή σε στοιχεία για την γνώμη των πελατών. Αυτή είναι η εντύπωση των ιδίων των ιδιοκτητών των κέντρων. Άρα το σωστό θα ήταν να κατέληγε η έρευνα στο συμπέρασμα ότι το 80% των καταστηματαρχών θεωρούν ή νομίζουν ότι επηρεάστηκε η δουλειά τους από την απαγόρευση του καπνίσματος.

Από την άλλη δεν αντέχω τον πειρασμό να σημειώσω ότι προσωπικά είχα την εντύπωση ότι ΟΛΟΙ οι ιδιοκτήτες κέντρων αναψυχής ήταν ολόψυχα εναντίον της νομοθεσίας και πίστευαν ότι θα επηρεαστεί αρνητικά η πελατεία τους. Γιατί αυτή η «απώλεια»; Αντίθετα, εάν ρωτήσει το Πανεπιστήμιο τους μη καπνιστές εάν υποστηρίζουν τη νομοθεσία (και ακόμα αν υποστηρίζουν την αυστηρή εφαρμογή της) θα εκπλαγεί από το ποσοστό θετικών ψήφων.

Η πλειοψηφία των πολιτών αυτής της χώρας, απαιτεί καθαρό αέρα σε κλειστούς χώρους. Η «καθολική λύση» είναι μια μέθοδος η οποία παρά τις αδυναμίες της μπορεί να δώσει θετικά αποτελέσματα. Δυστυχώς, έχουμε σοβαρά ελλείμματα εφαρμογής των νομοθεσιών στην Κύπρο, πρέπει να το ομολογήσουμε. Όταν οι Κύπριοι παρανομούν για θέματα άμεσης ασφάλειας και «ζωής ή θανάτου» όπως π.χ. για τη ζώνη ασφαλείας ή την οδήγηση υπό την επήρεια του αλκοόλ και όταν γι’ αυτά τα θέματα υπάρχει ανοχή, τότε τί να περιμένει κανείς για το θέμα της απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους;

Χρειάζεται επιμονή και στοχοπροσήλωση μέχρι να φθάσουμε στο πολιτιστικό επίπεδο άλλων λαών. Να μην μολύνουμε τον αέρα που αναπνέουμε.