Ομιλία στον ανοικτό διάλογο με Δεξαμενή Σκέψης ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ

«Κυπριακό: Χρειαζόμαστε επιτέλους στρατηγικό σχεδιασμό;»

 

Σάββατο, 20 Σεπτεμβρίου 2014, Δημοσιογραφική Εστία, Λευκωσία

Δεκαετίες συζητήσεων στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας έφεραν μόνο υποχωρήσεις και παγίωση των κατοχικών δεδομένων. Οδήγησαν στην απογοήτευση τον Κυπριακό λαό και στην απομάκρυνση της πορείας λύσης του προβλήματος από τις αρχές της Δικαιοσύνης , της Ανεξαρτησίας  και του σεβασμού των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Όλα αυτά τα χρόνια η διαχείριση του Κυπριακού μένει στην επιφάνεια του προβλήματος. Ασχολείται με το αποτέλεσμα και όχι το αίτιον. Επικεντρώνεται στο καθημερινό και εφήμερο. Γίνεται μια διαχείριση πρόχειρη, τυχάρπαστη και βραχείας οπτικής, διαχείριση που δεν φτάνει στη ρίζα του προβλήματος. Εμείς πιστεύουμε ότι στη ρίζα του προβλήματος βρίσκεται ο δυσμενής συσχετισμός δυνάμεων. Αν δεν αλλάξει αυτό το δεδομένο, ότι κι αν συμβαίνει στην επιφάνεια δεν θα έχει ιδιαίτερη σημασία. Μάλιστα, όσο περνά ο χρόνος μπορεί ο συσχετισμός αυτός να γίνεται χειρότερος. Ο χρόνος δεν αξιοποιείται θετικά. Αφήνεται να παρέρχεται, αναπαράγοντας και παγιώνοντας τα κατοχικά δεδομένα. Η αντίληψη της Κυπριακής πολιτικής ηγεσίας στερείται διαχρονικά στρατηγικού βάθους. Η πολιτική διαχείριση του Κυπριακού είναι ανερμάτιστη και βραχύβια και στερείται οράματος. Χρειαζόμαστε μια νέα πολιτική διαχείρισης του Κυπριακού μακροχρόνια και διαρκή, η οποία να προσαρμόζεται στα καινούργια δεδομένα όπως διαμορφώνονται συνεχώς, χωρίς να παρεκκλίνει από το στρατηγικό στόχο. Όμως για να γίνει αυτό πρέπει πρώτα να καθοριστεί ένας κατά το δυνατόν συλλογικά αποδεκτός στρατηγικός στόχος.  Κατά την άποψη μου ο στόχος δεν μπορεί να είναι η ονοματολογία μίας πρότασης για το πολιτειακό σύστημα της χωράς μετά τη λύση ούτε βέβαια μια ακαθόριστου  περιεχομένου συνθηματολογία. 

Σήμερα – όπως και σε άλλες χρονικές περιόδους στην ιστορία του Κυπριακού – μπορούμε να μιλήσουμε για την εμφάνιση ενός πολιτικού παράδοξου. Δηλαδή παραδόξως συνυπάρχουν δυσμενείς συγκυρίες μαζί με θετικές προοπτικές. Κατά την άποψη μου η συγκυρία είναι πολύ κακή. Η Κύπρος και η Ελλάδα βρίσκονται σε δεινή οικονομική κατάσταση και η διαπραγματευτική τους δυνατότητα είναι πολύ περιορισμένη. Η μνημονιακή σύμβαση μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους γνωστούς κύκλους του διεθνή παράγοντα ως βρόγχος και ως μοχλός πίεσης για αποδοχή νόθας λύσης στο Κυπριακό με ικανοποίηση των Τουρκικών στρατηγικών σχεδιασμών. Ήδη πολλοί άρχισαν να μιλούν για τα οικονομικά οφέλη της οποιαδήποτε λύσης του Κυπριακού χωρίς να θέτουν τις αναγκαίες ρεαλιστικές προϋποθέσεις και χωρίς να παραδέχονται τις πραγματικές δυσκολίες της εφαρμογής ενός περίπλοκου και δυσλειτουργικού γραφειοκρατικού συστήματος διοίκησης της χώρας, που εμπεριέχει σοβαρούς κινδύνους για την ανεξαρτησία και τη δημοκρατία του λαού μας.

Από την άλλη, διαμορφώνονται καινούργιες συμμαχίες στην περιοχή και προοπτικές αλλαγής του συσχετισμού δυνάμεων. Η ανακάλυψη των κοιτασμάτων στην Κυπριακή ΑΟΖ, η προσέγγιση με το Ισραήλ, τα νέα δεδομένα στη σχέση Τουρκίας – ΗΠΑ, η εσωτερική αναταραχή στην Τουρκία, το Συριακό, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, το Ιράν και το Ιράκ, έχουν διαφοροποιήσει το ειδικό βάρος της Τουρκίας. 

Μέχρι σήμερα τα γεωπολιτικά δεδομένα μελετούσαν βέβαια επιφανείς Κύπριοι επιστήμονες μέσα σε πανεπιστημιακές αίθουσες, σε εκδηλώσεις σαν την σημερινή, σποραδικά σε άρθρα στις εφημερίδες και σε σπάνιες παρεμβάσεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.  Η πολιτική ηγεσία πολύ λίγο ως καθόλου παρακολουθούσε τις απόψεις των ειδικών μελετητών και επιστημόνων και πολύ πιο σπάνια τις υιοθετούσε. Αυτή την κατάσταση είχαμε πάντα ως Οικολόγοι καταδικάσει και ζητούσαμε την σύνδεση της επιστημονικής διανόησης για τα γεωπολιτικά ζητήματα με τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Μονίμως ζητούσαμε την δημιουργία ομάδας στήριξης του Εθνικού Συμβουλίου από ειδικούς επιστήμονες κατάλληλους να γνωμοδοτήσουν επί θεμάτων Γεωπολιτικής και περιφερειακών σχέσεων. Θεωρούμε λοιπόν θετικό γεγονός την ανακοίνωση της συγκρότησης επιτέλους επιστημονικής ομάδας υπό την επωνυμία "Συμβούλιο Γεωπολιτικής Στρατηγικής" από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για να συμβουλεύει κυβέρνηση, Βουλή, Εθνικό Συμβούλιο και κόμματα για τα θέματα που αφορούν την γεωπολιτική κατάσταση στον κόσμο και την περιοχή μας και πως επηρεάζουν τη διαχείριση του Κυπριακού. 

Όμως αν στο τομέα αυτό σημειώθηκε σχετική πρόοδος δεν μπορώ να πω ότι συμβαίνει το ίδιο στον πυλώνα της Δημοκρατικής νομιμοποίησης Επί σαράντα χρόνια γίνεται συζήτηση για το Κυπριακό στο επίπεδο των ηγεσιών των δύο κοινοτήτων και με ενεργό ρόλο εκπροσώπων της διεθνούς κοινότητας. Οι πολίτες (Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι), είναι ουσιαστικά απόντες. Είτε κρατούνται στο σκοτάδι και στην άγνοια, είτε ντοπάρονται με ψεύτικα συνθήματα και φανατικές ουτοπίες. Για μένα είναι ολοφάνερο ότι καμία λύση του Κυπριακού προβλήματος έχει ελπίδα επιβίωσης, εάν δεν τυγχάνει δημοκρατικής νομιμοποίησης. Η κατοχύρωση του θεσμού του δημοψηφίσματος είναι πολύ κρίσιμο εργαλείο για τη δημοκρατική νομιμοποίηση, δεν είναι όμως αρκετή. Οι πολίτες δεν μετέχουν στη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού και νιώθουν αποξενωμένοι. Προετοιμάζεται μια λύση στην απουσία αυτών που τους αφορά άμεσα.

Αυτή η διαπίστωση πρέπει να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι κάτι πρέπει να αλλάξει. Διότι διερωτώμαι ποιες πιθανότητες βιωσιμότητας έχει ένα δοτό σύνταγμα στις συνθήκες του 21^ου αιώνα; Η χρήση του όρου «δοτό σύνταγμα» είναι μάλλον εμβληματική και καθόλου εξαντλητική. Παραπέμπει στο ιστορικό προηγούμενο και σε πικρές εμπειρίες του παρελθόντος που δεν μπορούν να αποτελούν μέρος του μέλλοντος.

Η προσπάθεια του Προέδρου Αναστασιάδη να υποχρεώσει τον Έρογλου να δεσμευτεί σε μια ξεκάθαρη αρχική δήλωση που να κατοχυρώνει τη μία και αδιαίρετη κυριαρχία, τη μία ιθαγένεια και τη μία διεθνή προσωπικότητα, είναι φανερό ότι απέτυχε. Έχει προχωρήσει προς λανθασμένη κατεύθυνση αφού με την κατάληξη στο κοινό ανακοινωθέν, έχει υιοθετήσει μια σειρά θέσεων των Τούρκων (στο όνομα της ισορροπίας), ενώ οι ασάφειες και οι αμφισημίες των κοινών ανακοινωθέντων Χριστόφια – Ταλάτ, μεταφέρονται στο διηνεκές. Δυστυχώς, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έφτασε στο σημείο να υιοθετήσει τα λάθη της προηγούμενης πολιτικής και επιπλέον έχει καταστήσει έγγραφο αναφοράς, τις γνωστές απαράδεκτες συγκλίσεις του εγγράφου Ντάουνερ.

Η προσπάθεια για επίτευξη κοινού ανακοινωθέντος θα έπρεπε να περιοριστεί όπως είχε αρχικά συμφωνηθεί στο Εθνικό Συμβούλιο στα πλαίσια που καθορίζει η απόφαση 1251 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Εμείς ως Οικολόγοι επιμέναμε ότι το κοινό ανακοινωθέν έπρεπε να είναι μικρής έκτασης και να μην απομακρύνεται από τα πλαίσια της απόφασης 1251 του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Πρόσφατα πληροφορηθήκαμε ότι θα ξεκινήσει συζήτηση των βασικών θεμάτων όπως αυτά καταγράφηκαν στην πρώτη φάση των συνομιλιών. Γίνεται έτσι αποδεκτό ότι είναι δυνατόν να συζητηθούν ακόμα και εκείνες οι προτάσεις των Τουρκοκυπρίων που βρίσκονται σαφώς εκτός του συμφωνημένου πλαισίου. Στην ουσία πρόκειται για ακόμα μία υποχώρηση της ελληνοκυπριακής ηγεσίας. 

Κατ’ ακρίβεια είναι ίσως καιρός ο Πρόεδρος Αναστασιάδης και η πολιτική ηγεσία να βάλουν μία άνω τελεία στις διαπραγματεύσεις και να κάνουν εκ βαθέως αυτοκριτική και κριτική θεώρηση των πραγμάτων.

Για παράδειγμα σε πιο βαθμό υλοποιείται η πρόταση του Νίκου Αναστασιάδη προς τον κυπριακό λαό στη βάση της οποίας ανέλαβε το Φλεβάρη του 2013 την ηγεσία του; Ποια από τις πολιτικές του πρωτοβουλίες έχει πραγματοποιηθεί με επιτυχία; Που βαδίζει η λύση του Κυπριακού με μια Τουρκία στο απόγειο της δύναμής της και της αδιαλλαξίας της; Επιτρέπεται να συνεχίζουμε στον ίδιο δρόμο και με βάση την αρχή «business as usual»; 

Νομίζω πως ΟΧΙ. Η διαπίστωση ότι οι τακτικές επιλογές της Κυπριακής ηγεσίας έχουν διαχρονικά αποτύχει διαχρονικά οδηγεί στο συμπέρασμα ότι χρειαζόμαστε στρατηγικό σχεδιασμό. Το κυπριακό δεν μπορεί να είναι υπόθεση μίας κυβέρνηση και ενός κόμματος. Απαιτείται επιστημονικός σχεδιασμός και δημοκρατική νομιμοποίηση.  

Πρέπει να καταφέρουμε να δούμε το Κυπριακό πέραν από το κουτί – κλουβί, όπως αυτό καθιερώθηκε τα τελευταία  37 σχεδόν χρόνια. Πρέπει να εγκαταλείψουμε τη λογική «business as usual», γιατί οδηγεί το Κυπριακό, είτε σε τέλμα είτε σε περαιτέρω οδυνηρές υποχωρήσεις.

Πρέπει να σκεφτούμε με εναλλακτικό τρόπο, να απελευθερωθούμε από τις αγκυλώσεις των σαράντα χρόνων ατέρμονων και επιζήμιων συνομιλιών, να βγούμε από το κατεστημένο κουτί και με θάρρος να αντιμετωπίσουμε τις αληθινές πραγματικότητες.

Αν θέλουμε να είμαστε πραγματιστές και ρεαλιστές πρέπει να οραματιστούμε με τόλμη το αύριο αλλά κυρίως να σχεδιάσουμε ένα αναλυτικό και δομημένο πρόγραμμα υλοποίησης του οράματος. 

Ο δρόμος για μια ελεύθερη και δημοκρατική Κύπρο δεν είναι αδιάβατος. Δύσβατος και κακοτράχαλος είναι στα σίγουρα γι’ αυτό και απαιτείται προσπάθεια, αγώνας, εμμονή και επιμονή. 

Η ελεύθερη και δημοκρατική Κερύνεια δεν είναι ουτοπία. Είναι ένας στόχος που περιμένει να κατακτηθεί. 

PALESTINE’S MARIA

A few days ago, I met a very interesting woman. For understandable reasons, let’s call her ‘Maria’. She is Greek-American. She was born in Tripoli, Greece. Her Greek is little, enough to remind us that “this language was given to me Greek”, and emphasizes her Greek ancestry. She married a Palestinian Christian in America, and after the Oslo Agreement, moved to the West Bank full of dreams of peace and progress. They believed that the agreement between Israel – Palestine would bring an end to the long conflict, and that it would open a new door for peace. The young couple took their dreams and hopes and moved to Palestine in the 1990s. They invested in a pioneer endeavor (I will not give details for understandable reasons). They expected that life would take the road for peace and development. Somehow like this is how some imagine will happen in a “reunited Cyprus” – as some frequently refer to the situation that will come about after an agreement for a bi-zonal, bi-communal new state of affairs or a new co-federal state.

However, history is relentless. Israel, for example, continued its strategy of ethnic cleansing in the West Bank regardless of the Oslo Agreement for peace. Building of illegal settlements continued. The oppressive measures continued, the wall, the checkpoints. The signing of the Agreement did not bring a solution for the Palestinians. Some of them obtained positions of power. They profit. They benefit on the backs of millions of Palestinians who suffer. While Arafat lived, corruption and involvement of Palestinian officials of the Authority hid in the shadows of his symbolic physiognomy. With his death, (for which many things are alleged), Palestinians - or at least some of them – decided that there is no hope with peaceful means to deal with the oppression, the apartheid and the tyranny imposed by the State of Israel. They looked towards the extremists of Hamas.

Maria is Christian. She is a western liberal, and she does not agree at all with the ideology of Hamas. She has an American passport. However, she disagrees with me when I name the men of Hamas “terrorists”. “When they have you in a cage, hungry, thirsty, without medicine and education, what else can you do but to scratch the cages of your prison”, she says. It is the oppression and tyranny that gives birth to the either way weak reactions of Hamas. And this is the truth. The infamous Hamas rockets, which supposedly threaten Israel, did not bring about practically any victims among the civilian population of Israel. The Israeli casualties were a result of the invasion which they themselves carried out in Gaza. The Israeli leadership not only is responsible for the death of thousands of innocent Palestinians, but also for the death of their own children, whom they threw unnecessarily into an unjust war.

Maria left for America in search of help for injured Christians of Gaza. And I was left with the bitter knowledge of an injustice, for which more or less, we are all guilty of. But with the tormenting thoughts of the future of my own people, who can easily be found in the same unpleasant situation in the framework of an agreement which seemingly will lead to a solution, but in reality will lead us to new bloody episodes. These thoughts may be useful as the United Nations Secretary General’s newly appointed Special Adviser of Cyprus, Mr. Espen Barth Eide, arrives from Oslo.

Note: The Oslo Agreement was agreed upon by Israel and the Palestinians in 1993, and its aim was the start of the peace process for a lasting peace between Israel and the Palestinians.

Giorgos Perdikis

General Secretary and Parliamentarian

Green Party, Cyprus

Δεν ήταν θαύμα

«Αυτό που θεωρούσαμε οικονομικό θαύμα ήταν απλώς υπερθέρμανση της οικονομίας και μια φούσκα» (Υπουργός Οικονομικών κ. Χάρης Γεωργιάδης 11 Αυγούστου 2014).

Άργησες πολύ κύριε Υπουργέ να καταλάβεις την αλήθεια και πιο πολύ άργησες να την ομολογήσεις.

Ήσουν εκεί, στην πρώτη σειρά των εδράνων της Βουλής όταν τον Δεκέμβριο του 2012 – πριν ακόμα γίνει η παράταξη σου Κυβέρνηση – στα πλαίσια της συζήτησης για τον προϋπολογισμό έλεγα τα εξής:

«Από αυτό λοιπόν το βήμα με έχετε ακούσει πολλές φορές να προσπαθώ να σας μεταφέρω τις οικολογικές θέσεις για την οικονομία και την ανάπτυξη.

Πρέπει να θυμάστε πόσες φορές είχα προειδοποιήσει για τους κινδύνους της αλόγιστης και αχαλίνωτης ανάπτυξης. Οφείλετε να παραδεχτείτε ότι ως Οικολόγοι είχαμε, σε χρόνο ανύποπτο, προειδοποιήσει για τους κινδύνους που δημιουργούσε η υπερτροφική επέκταση ορισμένων τομέων της κυπριακής οικονομίας, όπως ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών ή ο τομέας της ανάπτυξης γης.

Όταν εμείς οι Οικολόγοι μιλούσαμε για την ανάγκη ομοιόμορφης ανάπτυξης και  προστασίας της πρωτογενούς και δευτερογενούς οικονομίας δηλ. της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της αλιείας, της βιοτεχνίας, της παραγωγής ενέργειας κοκ, μέσω της εφαρμογής νέων οικολογικών και πράσινων πολιτικών, βασισμένων στις νέες τεχνολογίες, στην πληροφορική και την καινοτομία, αντιμετωπιστήκαμε από το πολιτικό και οικονομικό  σύστημα με υπεροψία και άρνηση.

Οι ιδέες και προτάσεις μας για μια νέα πολιτική πράσινης ανάπτυξης, βιώσιμης και αειφόρου, με επίκεντρο τον άνθρωπο και τη φύση, χαρακτηρίστηκαν ως «ακραίες», «οπισθοδρομικές», «ουτοπικές». Σας θυμίζω ότι για δεκαετίες επικρατούσα αντίληψη σε κυβερνήσεις, κόμματα, τράπεζες, οικονομολόγους κλπ ήταν η: ανάπτυξη δίχως όρια.

Δεν μας ακούγατε. Τρέχατε με μανία, καβάλα στο αφηνιασμένο άλογο της αλόγιστης «ανάπτυξης», γοητευμένοι απ’ τη μαγεία των αριθμών και τη γλύκα της κατανάλωσης των υλικών αγαθών.

Παρασύρατε το λαό μας σε αυτή την κούρσα. Τον εκπαιδεύσατε να αγαπά το εύκολο κέρδος, να θαυμάζει τον αθέμιτο πλουτισμό, να κολυμπά στον καταναλωτισμό, να ανέχεται τη διαφθορά. Τα χρόνια που εσείς αναπολείτε ως τις καλές εποχές της ανάπτυξης, όταν τα κρατικά και προσωπικά ταμεία γέμιζαν με τα εύκολα κέρδη, ήταν οι εποχές που δημιούργησαν το σπάταλο κράτος, την αναξιοκρατία και την ανικανότητα, την ακόρεστη κερδοσκοπία των τραπεζών και μεγάλου μέρους των δημοσίων και ιδιωτικών επιχειρήσεων σε αυτή τη χώρα.

Η παγκόσμια κρίση, είπε ο κορυφαίος διανοούμενος της εποχής μας Νόαμ Τσόμσκι, δεν είναι μόνο η οικονομική, αλλά κυρίως είναι η κρίση των αξιών.

Αν αυτό ισχύει μια φορά για την παγκόσμια κρίση, ισχύει δύο φορές για την περίπτωση της Κύπρου. Αν αναζητούμε λοιπόν την αλήθεια για τα βαθύτερα αίτια της οικονομικής καταστροφής, αν αναζητούμε τους πραγματικούς λόγους που βρισκόμαστε μπροστά σε ένα προϋπολογισμό που χαρακτηρίζεται κατά γενική ομολογία ως αντιαναπτυξιακός, πρέπει κατά την άποψη μας να αναγνωριστούν τα γενεσιουργά αίτια της κρίσης.

Κατά την άποψή μου, αυτό που πράγματι χρειαζόμαστε, στην Κύπρο αλλά και στο παγκόσμιο, είναι μια –de profundis- εκ βάθρων αλλαγή, που να αντικαταστήσει το κερδοσκοπικό και ανθρωποφάγο σύστημα της αλόγιστης και χωρίς όρια ανάπτυξης. Αν είστε έτοιμοι γι’ αυτή τη συζήτηση, εμείς οι Οικολόγοι έχουμε την πρόταση. Σας περιμένουμε.

Αλλά έχω την υποψία ότι και πάλιν δεν θα ανταποκριθείτε στα μηνύματα μας. Άλλωστε εσείς είστε οι «μεγάλοι». Και όπως έγραψε και ο Αντουάν Ντε Σαιντεξυπερύ στο αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας «ο μικρός πρίγκιπας» … «οι μεγάλοι αγαπούν τα νούμερα. Αν πεις στους μεγάλους  ότι είδες ένα ωραίο σπίτι από τριανταφυλλιά τούβλα, με γεράνια στα παράθυρα και περιστέρια στη στέγη, δεν καταφέρνουν να σχηματίσουν την παραμικρή ιδέα για το σπίτι αυτό. Πρέπει να πεις στους «μεγάλους» ότι είδες ένα σπίτι που κοστίζει δέκα χιλιάδες χρυσές λίρες. Θα τους ακούσεις τότε να αναφωνούν: τι όμορφο που είναι αυτό το σπίτι!»

Ως  μειοψηφία λοιπόν, ως οι μικροί και ταπεινοί, οφείλουμε να υποδείξουμε- με κάθε σεβασμό προς εσάς τους «μεγάλους και σοβαρούς»- εσάς που νομιμοποίησε με την πλειοψηφική του υποστήριξη ο Κυπριακός λαός, εσάς που σας ανέθεσε την ευθύνη της διαχείρισης της τύχης του, ότι τα κάνατε… μαντάρα.

Με άλλα λόγια αποτύχατε κύριοι. Και στην αποτυχία σας έχετε καταστρέψει και την Κύπρο».

Αν σου φρεσκάρω την μνήμη σου κύριε Υπουργέ, σήμερα καθώς η κρίση με το θέμα των εκποιήσεων κορυφώνεται, δεν είναι για να κερδίσω τις μαραμένες δάφνες της υστεροφημίας. Είναι για να σου θυμίσω ότι δεν αρκεί να κατηγορείς τον κάθε απλό πολίτη αυτής της χώρας που κακώς παρασύρθηκε από τα μηνύματα και τα καταναλωτικά οράματα που εσείς οι «μεγάλοι» αυτής της χώρας του είχατε εμφυσήσει και ξανοίχτηκε σε δάνεια που δύσκολα μπορούσε να πληρώσει. Ούτε οι νουθεσίες κάποιων αξιότιμων κυρίων που διδάσκουν μία ζωή στο λαό τη χλιδή, τη σπατάλη και την πολυτέλεια (μη εξαιρουμένου δυστυχώς και του προκαθήμενου της Εκκλησίας) έχουν σήμερα οποιαδήποτε αξία για ανθρώπους που ήταν οι αποφάσεις, οι πράξεις και οι παραλείψεις της πολιτικής και οικονομικής ολιγαρχίας που τους έχουν καταστήσει αναξιόχρεους.

Ναι δεν ήταν θαύμα κύριε Υπουργέ, ήταν φούσκα. Που τη δημιούργησαν και την παραφούσκωναν οι «μεγάλοι» αυτής της χώρας. Γιατί να επιμένετε την έκρηξη της φούσκας και τις ζημιές που προκάλεσε να την πληρώσουν αυτοί που είχαν τη λιγότερη ευθύνη;